Sản xuất cống bê tông đúc sẵn là một ngành có biên lợi nhuận phụ thuộc rất lớn vào chi phí khuôn. Nếu khuôn chỉ dùng được vài chục lần rồi hỏng, giá thành mỗi cống sẽ đội lên đáng kể. Đó là lý do formwork thép đúc cống trở thành lựa chọn trung tâm của hầu hết cơ sở sản xuất cống quy mô vừa và lớn hiện nay.
Không phải vì thép rẻ hơn các vật liệu khác. Mà vì tuổi thọ của nó khi được chế tạo đúng cách có thể đạt 300 đến 500 chu kỳ đúc, đôi khi hơn nếu bảo trì tốt. Tính ra chi phí khuôn trên mỗi sản phẩm xuống rất thấp, đủ để tạo lợi thế cạnh tranh thực sự cho đơn vị sản xuất.
Nội dung chính
- 1 Cấu tạo formwork thép đúc cống
- 2 Thông số kỹ thuật phổ biến trên thị trường
- 3 Tại sao số chu kỳ sử dụng quan trọng hơn giá mua ban đầu
- 4 Quy trình sử dụng formwork thép trong sản xuất cống
- 5 Lựa chọn formwork phù hợp với quy mô sản xuất
- 6 Minh Quân MQB, đơn vị chế tạo formwork thép đúc cống
- 7 Một số sản phẩm khuôn đúc mẫu tại MQB:
Cấu tạo formwork thép đúc cống
Phần khuôn ngoài
Khuôn ngoài là vỏ thép bao quanh phần thân cống, tạo hình mặt ngoài của sản phẩm. Thường được chế tạo từ thép tấm dày 4mm đến 6mm, uốn tròn và hàn ghép thành hình trụ. Bề mặt bên trong được mài phẳng và xử lý chống dính để bê tông không bám vào khuôn sau khi đông kết.
Khuôn ngoài thường chia thành hai nửa hoặc ba mảnh ghép lại bằng bu lông, cho phép tháo ra dễ dàng sau khi sản phẩm đủ cứng mà không làm hỏng bề mặt cống.
Phần lõi khuôn trong
Lõi trong tạo ra lỗ rỗng bên trong thân cống. Đây là phần chịu áp lực bê tông từ bên ngoài vào, nên yêu cầu độ cứng vững cao hơn khuôn ngoài. Thép tấm dày từ 5mm đến 8mm, kết hợp với các thanh gân gia cường bên trong lõi để chống biến dạng khi đổ bê tông.
Lõi khuôn cũng được thiết kế dạng tháo lắp, thường có cơ cấu co rút hoặc phân mảnh để rút lõi ra khỏi cống sau khi đúc mà không bị kẹt.
Hệ thống định vị và kẹp chặt
Formwork thép đúc cống chất lượng tốt phải đảm bảo khoảng cách giữa lõi trong và khuôn ngoài đồng đều trong suốt quá trình đổ bê tông. Hệ thống định vị gồm các chốt định vị, vòng đỡ và tấm đáy giúp cố định vị trí tương đối giữa hai phần khuôn.
Nếu hệ thống này không chính xác, thành cống sẽ không đều, một bên dày một bên mỏng. Đây là lỗi kỹ thuật phổ biến ở khuôn chế tạo kém chất lượng.
Thông số kỹ thuật phổ biến trên thị trường
Kích thước đường kính
Formwork thép đúc cống được chế tạo theo đường kính trong của cống thành phẩm. Các kích thước phổ biến bao gồm:
- Đường kính trong từ 300mm đến 600mm: dùng cho cống thoát nước dân dụng, hệ thống thoát nước mặt
- Đường kính từ 800mm đến 1.200mm: phục vụ hạ tầng đô thị, cống kỹ thuật, hầm chui nhỏ
- Đường kính từ 1.500mm trở lên: cống cỡ lớn cho dự án thủy lợi, cầu cống giao thông
Mỗi kích thước đường kính có thể kết hợp với nhiều chiều dài cống khác nhau, thông thường từ 1m đến 2,5m mỗi đốt.
Chiều dày thép và tải trọng
Chiều dày thép tấm ảnh hưởng trực tiếp đến số chu kỳ sử dụng. Khuôn chế tạo từ thép dày 4mm thường đạt 150 đến 200 chu kỳ. Khuôn dùng thép 6mm trở lên có thể vượt 400 chu kỳ nếu được bảo trì đúng quy trình.
Trọng lượng khuôn phụ thuộc vào đường kính và chiều cao, dao động từ vài trăm kg đến hơn 1 tấn cho các khuôn cỡ lớn. Cần tính đến yếu tố này khi bố trí mặt bằng xưởng và lựa chọn thiết bị nâng hạ.
Tại sao số chu kỳ sử dụng quan trọng hơn giá mua ban đầu
Phép tính thực tế
Giả sử một bộ formwork thép đúc cống có giá 30 triệu đồng và dùng được 300 chu kỳ. Chi phí khuôn trên mỗi cống là 100.000 đồng. Nếu mua khuôn rẻ hơn 20 triệu đồng nhưng chỉ dùng được 80 chu kỳ, chi phí trên mỗi cống là 250.000 đồng. Sau một thời gian sản xuất, chênh lệch này tích lũy thành khoản tiền đáng kể.
Đây là bài toán mà nhiều cơ sở sản xuất mới vào nghề thường bỏ qua khi so sánh giá khuôn. Nhìn vào giá mua thay vì chi phí trên chu kỳ là sai lầm phổ biến nhất.
Yếu tố ảnh hưởng đến tuổi thọ khuôn
Số chu kỳ thực tế đạt được phụ thuộc vào nhiều yếu tố ngoài chất lượng thép ban đầu:
- Quy trình tháo khuôn: tháo khi bê tông chưa đủ cứng sẽ gây biến dạng khuôn
- Vệ sinh sau mỗi lần đúc: bê tông còn sót lại nếu không làm sạch sẽ tích tụ và gây khó tháo, tạo lực kéo làm cong vênh khuôn
- Dầu chống dính: bôi đúng loại, đúng lượng trước mỗi lần đúc giúp kéo dài tuổi thọ bề mặt tiếp xúc
- Bảo quản khuôn khi không sử dụng: để ngoài trời không che chắn, tiếp xúc mưa nắng liên tục sẽ ăn mòn bề mặt và mối hàn nhanh hơn nhiều
Quy trình sử dụng formwork thép trong sản xuất cống
Người trong nghề đều biết rằng khuôn tốt mà dùng sai quy trình vẫn hỏng sớm. Quy trình chuẩn gồm các bước chính sau:
- Vệ sinh và kiểm tra khuôn trước mỗi ca đúc, kiểm tra các bu lông kẹp, chốt định vị và bề mặt tiếp xúc
- Bôi dầu chống dính đều lên toàn bộ bề mặt bên trong khuôn ngoài và bên ngoài lõi trong
- Lắp ráp khuôn và đặt cốt thép nếu cống có yêu cầu gia cường, kiểm tra lại vị trí định vị
- Đổ bê tông và đầm chặt theo lớp, tránh đổ toàn bộ một lần gây áp lực đột ngột lên thành khuôn
- Bảo dưỡng đủ thời gian trước khi tháo khuôn, không rút ngắn thời gian bảo dưỡng để tăng năng suất vì sẽ làm hỏng cả khuôn lẫn cống
- Tháo khuôn theo trình tự từ bu lông đến mảnh khuôn, không dùng búa đập hay lực cơ học mạnh để tháo gỡ
Lựa chọn formwork phù hợp với quy mô sản xuất
Cơ sở sản xuất nhỏ và vừa
Với xưởng sản xuất dưới 50 cống mỗi ngày, cần ưu tiên khuôn có trọng lượng vừa phải, dễ thao tác thủ công hoặc với xe nâng nhỏ. Không cần đầu tư ngay vào khuôn cỡ lớn nếu chưa có đơn hàng ổn định cho loại cống đó.
Nên bắt đầu với 2 đến 3 bộ khuôn cho kích thước bán chạy nhất, sau đó mở rộng dần theo nhu cầu thực tế.
Xưởng sản xuất quy mô lớn
Xưởng sản xuất công nghiệp với sản lượng cao cần tính đến việc chuẩn hóa khuôn theo một hệ kích thước nhất quán để các mảnh khuôn có thể thay thế lẫn nhau khi một phần bị hỏng. Việc đặt hàng theo lô lớn cũng giúp giảm chi phí chế tạo và đảm bảo tính đồng bộ giữa các bộ khuôn.
Minh Quân MQB, đơn vị chế tạo formwork thép đúc cống
Minh Quân MQB là đơn vị chuyên chế tạo formwork thép đúc cống và các loại khuôn bê tông đúc sẵn khác, phục vụ khách hàng trên toàn quốc. Xưởng cơ khí của Minh Quân MQB được trang bị máy hàn, máy uốn thép tấm và hệ thống kiểm tra kích thước để đảm bảo từng bộ khuôn xuất xưởng đạt dung sai cho phép.
Sản phẩm khuôn thép của Minh Quân MQB được chế tạo từ thép tấm chọn lọc, mối hàn được xử lý kỹ, bề mặt tiếp xúc gia công phẳng để đảm bảo tháo khuôn dễ và tuổi thọ cao. Đơn vị có thể nhận chế tạo theo bản vẽ của khách hàng hoặc tư vấn thiết kế khuôn phù hợp với dây chuyền sản xuất hiện có.
Một số sản phẩm khuôn đúc mẫu tại MQB:
Khuôn Đúc Dải Phân Cách Bê Tông
Khuôn Đúc Lối Đi Sân Vườn Model G
